Naam Dieter Leyssen
werkzaam bij LSE Cities programme
Titel van de bijdrage Tijdelijk gebruik als verzet. De case study van de Brusselse Noorwijk.
Abstract van de bijdrage (max. 250 woorden)

Deze paper onderzoekt ‘tijdelijk gebruik’ in de context van stadsvernieuwingsprojecten. Onder invloed van neoliberaal beleid en de vastgoedmarkt transformeren verschillende Europese en Noord-Amerikaanse steden aan een snel tempo. Grote bouwwerven en tijdelijke leegstand zijn gemeenplaats. Deze sites in transformatie huisvesten steeds vaker projecten van tijdelijk gebruik: parkeergebouwen ingevuld als tijdelijke kunstenaars ateliers, ‘terrain vague’ als moestuinen, lege kantoren als galerijen, etc. De paper stelt in vraag of tijdelijke ingebruikname ook het verloop van de transformatie kan beïnvloeden. Of dient het louter de “lege sites warm te houden wanneer ontwikkelingskapitaal ‘cool’ is” (Tonkiss 2013)? Verder bouwend op literatuur uit de traditie van Critical Urban Theory, postkoloniale theorie en Actor-Network Theory, argumenteer ik dat tijdelijk gebruik een vorm van verzet kan zijn die het verder ontwikkelingsproces kan beïnvloeden. Ik baseer me op eigen ervaringen in ‘Lab North’, een project van tijdelijk gebruik in de Brusselse Noordwijk. De tactische en interpersoonlijke aspecten van tijdelijk gebruik worden in beeld gebracht via interviews met verschillen stakeholders; gebruikers, architecten en beleidsmakers. De Brusselse casus toont hoe tijdelijke gebruikers agenda’s introduceren die het verloop van de herontwikkeling beïnvloeden. Vijf kritische condities worden ontwikkeld waaraan voldaan moet zijn opdat tijdelijk gebruik een impact heeft op het verdere verloop van een stadsvernieuwingsproject. De paper draagt aan discussies over de rol van ‘gebruik’ in stadsplanning en de positie van de urbanist-activist hierin. Door het tijdelijk gebruik van sites in transformatie te bestuderen, kan geleerd worden hoe dagdagelijks gebruik als grondstof kan dienen voor de verbeelding van alternatieve stedelijke toekomsten.